Zorgverleners staan er vaak niet of onvoldoende bij stil dat cliënten nog veel zelf kunnen. “Jammer”, vindt Hanneke Knibbe van advies- en onderzoeksbureau Locomotion, “want zelfredzaamheid is net zo belangrijk voor de kwaliteit van leven als het al dan niet hebben van een ziekte.” Zorgverleners nemen taken en regie volgens haar in een te vroeg stadium over. Dit werkt onnodige en een steeds grotere afhankelijkheid van zorg in de hand.

 

Geen verwijten

Als projectleider van het project ‘Samen Werken Ervaren en benutten van de meerwaarde van je eigen aanwezigheid, houding en werkwijze in het directe cliëntencontact’ weet Knibbe dat zorgverleners niets valt te verwijten. “Het is hun basishouding om mensen te helpen. Maar uiteindelijk hebben cliënten er meer aan wanneer ze worden gestimuleerd zelf dingen te blijven doen. Voor veel mensen is dat een voorwaarde voor een gelukkiger leven.”

 

Bewuster maken

Tot nu toe was er binnen het onderwijs weinig aandacht voor het stimuleren van zelfredzaamheid. Knibbe: “Aankomend zorgverleners zijn zich veelal onvoldoende bewust van hun eigen mogelijkheden en dan is het ook logisch dat hier kansen blijven liggen.” Het belangrijkste doel van het project is daarom om studenten bewuster te maken van hun eigen rol. “Met kleine aanpassingen in de eigen houding, een goede timing, juiste intonatie in de stem, gebruik van ritme en door bijvoorbeeld de cliënt een zelfstandiger rol te geven tijdens het wassen kunnen verzorgenden al grote effecten bereiken.”

 

Secondes die tellen

Een voorbeeld: een verzorgende in een verpleeghuis heeft het idee dat een cliënt méér kan dan hij feitelijk doet, bijvoorbeeld zelf opstaan uit een stoel. “Door hem op een bepaalde manier te benaderen, met open handen, oogcontact en uitnodigend taalgebruik en niet meteen hup, onder de armen en helpen te gaan staan, kun je als verzorgende iemand stimuleren de mogelijkheden te benutten die hij nog heeft”, aldus Knibbe. “Dit kost iets meer tijd, maar kan net zoveel bijdragen aan de zelfredzaamheid als een hulpmiddel als de sta-op-stoel. Het zijn deze secondes die voor de cliënt het verschil maken.”

 

Onderwijspakket

Tijdens het project krijgen docenten van scholen in de regio’s Utrecht, Amersfoort, Leiden en Flevoland de beschikking over een speciaal onderwijspakket. De thema’s komen uit de praktijk zelf. Te denken valt aan het stimuleren van de opsta-beweging door een uitnodigende houding, maar ook bijvoorbeeld het voorkomen van weerstand bij aan- en uitkleden. Hoe docenten het pakket in hun klas inzetten is een vrije keuze, want het pakket is zowel in zijn geheel als modulair te gebruiken.

 

Blended learning

De bedenkers van het lesprogramma zijn zelf zorgprofessionals. Zij weten wat er speelt en waaraan studenten behoefte hebben. “Aan ondersteuning in woord én in beeld bijvoorbeeld”, legt Knibbe uit. In het project worden daarom verschillende YouTube-filmpjes gemaakt. Ook bevat het onderwijspakket e-learning modules, zodat studenten kunnen studeren waar en wanneer ze dat willen. De keuze voor de blended learning methode – een mix van zelfstudie, klassikaal onderwijs en begeleiding via e-learning - is een bewuste. “Het is een toekomstvast leerconcept en bevat alle ingrediënten die nodig zijn voor een eigentijds kennistraject.”

 

Klik hier voor meer informatie.